Meksika’nın Jalisco eyaletindeki dağlık bir kasabada yankılanan silah sesleri, ilk bakışta yalnızca yerel bir asayiş sorunu gibi görünebilir. Ancak dünyada hiçbir olay birbirinden bağımsız değildir. Meksika ordusunun en güçlü uyuşturucu baronlarından birini etkisiz hale getirmesi; ABD dış politikasını, küresel sivil havacılığı, yerel ekonomiyi ve milyarlarca insanın heyecanla beklediği 2026 FIFA Dünya Kupası’nı doğrudan şekillendiren çok boyutlu bir krizin merkez üssü konumunda.
Klinik Bir Bilanço ve Sokaktaki Yankı
Jalisco Yeni Nesil Karteli (CJNG) lideri, ‘El Mencho’ lakaplı Nemesio Oseguera Cervantes, pazar günü Meksika ordusunun düzenlediği bir operasyonla Jalisco eyaletindeki Tapalpa kasabasında yaralı olarak ele geçirildi ve başkent Mexico City’ye nakledilirken hayatını kaybetti. Operasyonun ve sonrasında yaşanan çatışmaların bilançosu son derece klinik ve ağır: Güvenlik güçleri, kartel mensupları ve sivillerin de aralarında bulunduğu 70’ten fazla can kaybı. Eyalet genelinde otoyolları kapatan yanan araçlar ve ateşe verilen işletmeler, kartelin misilleme kapasitesinin bir göstergesi olarak kayıtlara geçti.
Ancak olayların sokak seviyesindeki yansıması, rakamlardan çok daha insani ve mikro-ekonomik bir gerçekliğe dayanıyor. Operasyonun kalbi sayılan Tapalpa’da dükkan işleten Maria Dolores Aguirre, süreci endişeli bir fısıltıyla özetliyor: “Hükümet çok daha sıkı güvenlik önlemleri almak zorunda kalacak. Tüm dünya olanları izledi ve elbette insanlar buraya gelmek konusunda iki kez düşünecekler.”
Dünya Kupası Öncesi Temkinli Alarm
Maria’nın “tüm dünya izledi” vurgusu yersiz bir endişe değil. Bu şiddet dalgası, Meksika’nın 11 Haziran’da Güney Afrika ile oynanacak Dünya Kupası açılış maçına ev sahipliği yapmasına aylar kala patlak verdi. Turnuvanın coğrafi dağılımı, krizin merkez üssüyle doğrudan kesişiyor: Başkent Mexico City (açılış maçı dahil) beş, Monterrey dört ve olayların odak noktası olan Jalisco eyaletinin başkenti Guadalajara ise dört maça ev sahipliği yapacak.
Güvenlik riskleri şimdiden spor ekosistemini etkilemeye başladı. Ülkenin en üst liginde ve ikinci liginde oynanması planlanan dört futbol maçı şiddet olayları nedeniyle ertelendi. Küresel sivil havacılık sektörü de bu temkinli alarma hızla uyum sağladı; Air Canada, United Airlines, Aeromexico ve American Airlines, kartel misillemeleri riski nedeniyle bölgenin önemli turizm merkezlerinden Puerto Vallarta’ya uçuşlarını geçici olarak askıya aldı.
Makro-Politika ve Rasyonel Pragmatizm: Kartellerin Ekonomik Çarkı
Bu operasyon, siyasi bir boşlukta gerçekleşmedi. ABD Başkanı Donald Trump’ın, suç örgütlerini çökertmemesi halinde Meksika’ya ek gümrük vergileri uygulayacağı veya tek taraflı askeri harekâta girişeceğine dair tehditlerinin hemen ardına denk gelmesi dikkate değer. Beyaz Saray’ın yakalama operasyonuna istihbarat desteği sağladığını doğrulaması ve Meksika ordusunu tebrik etmesi, olayın Washington-Mexico City hattındaki diplomatik ağırlığını ortaya koyuyor. Zira CJNG, yalnızca bir sokak çetesi değil; ABD’ye yönelik fentanil, metamfetamin ve kokain ticaretini yöneten devasa bir uluslararası şebeke.
Peki, El Mencho’nun ölümüyle doğacak güç boşluğu ve olası bir iç hesaplaşma, Dünya Kupası’nı kana bular mı? Konuyu ahlaki yargılardan arındırarak rasyonel bir çerçevede inceleyen uzmanlar, durumun o kadar da tek boyutlu olmadığı görüşünde. İngiltere’deki Nottingham Üniversitesi’nden Ceza Hukuku Profesörü Javier Eskauriatza, kartelleri birer “iş insanı” ve ekonomik aktör olarak konumlandırarak, turnuvanın barışçıl geçmesinin aslında yeraltı dünyasının da çıkarına olduğunu belirtiyor:
“Evet, politikacılara ve yerel polis güçlerine para ödüyorlar ama aynı zamanda restoran satın alıyor ve otel sahibi oluyorlar. Onlar bu ekonomik sistemin bir parçası. İngilizlerin, Amerikalıların ve diğer turistlerin Meksika’ya gitmesi, paralarını harcaması ve iyi vakit geçirmesi onların da lehine bir durum.”
Sonuç: Birbirine Bağlı Bir Dünya
El Mencho’nun ölümü; sadece bir kartel liderinin sonu değil. Trump’ın ticaret politikalarından uluslararası havayolu seferlerine, Tapalpa’daki bir esnafın kasasından milyarlarca insanın izleyeceği bir futbol stadyumunun güvenlik protokollerine kadar uzanan devasa bir bağlantısallık ağının (interconnectedness) en net örneği. Meksika, önümüzdeki dört ay boyunca yalnızca bir spor organizasyonuna ev sahipliği yapmaya değil; jeopolitiğin, küresel ekonominin ve uluslararası güvenliğin kesiştiği çok bilinmeyenli bir denklemi çözmeye hazırlanıyor.
Kaynak: Haber Merkezi
Yorumlar